XX-lecie międzywojenne - ZAGADNIENIA DO POWTÓRZENIA PRZED PRACĄ KLASOWĄ Z LITERATURY I KULTURY EPOKI

 

1. Nazwa epoki i ramy czasowe

2. Rewolucja obyczajowa, kultura masowa epoki, rodzące się totalitaryzmy

3. Filozofia - psychoanaliza Freuda, katastrofizm Spenglera

4. Treść "Przedwiośnia" oraz następujące problemy:

• powieść inicjacyjna (dojrzewanie bohatera, w tym interpretacja zakończenia powieści, relacje z ojcem i matką, a także kobietami)
• powieść polityczna (polityczny spór o Polskę) - koncepcje przyszłości Polski (wg Gajowca i Lulka), interpretacja tytułu
• utopia - mit szklanych domów

 

5. Treść opowiadania "Sklepów cynamonowych oraz następujących problemów:

• mityzacja dzieciństwa (motyw domu i  dzieciństwa, arkadii) - mityzacja
• konstrukcja narratora
• oniryzm, nadrealizm, groteska
• relacja ojca z synem i matki z synem
• motyw miasta labiryntu

6. Treść "Ferdydurke" Gombrowicza oraz następujących problemów:

• powieść awangardowa
• groteska w "Ferdydurke"
• obraz szkoły i kadry nauczycielskiej
• obraz rodziny mieszczańskiej (Młodziakowie)
• obraz dworu ziemiańskiego (Hurleccy)
• obraz człowieka wg Gombrowicza (Forma, Gęba, Łydka, Pupa)

 

7.       Poezja XX-lecia (umiejętność przyporządkowania do ugrupowania, analiza i interpretacja wiersza)

·         Julian Tuwim „Do krytyków”
·         Julian Tuwim „Słowisień”
·         Jan Lechoń „Herostrates”
·         Julian Przyboś „Notre-Dame”
·         Bruno Jasieński „But w butonierce”

Analiza tekstu ikonicznego ("Sklepy cynamonowe") - PEWNIAK MATURALNY

 

1. Czy artysta powinien odwzorowywać to, co istnieje, czy kreować inną rzeczywistość? Omów zagadnienie, odwołując się do zamieszczonego rysunku, "Sklepów cynamonowych" oraz innego wybranego utworu literackiego.

2. Jak w tekstach kultury może być przedstawiane dzieciństwo? Rozważ problem, odwołując się do graffiti autorstwa Banksy'ego, "Sklepów cynamonowych" oraz wybranych tekstów literackich.

3. Czemu służy wykorzystywane przez twórców obrazowanie nierealistyczne. Omów zagadnienie, odwołując się do obrazu "Kuszenie świętego Antoniego Salvadora Daliego, Sklepów cynamonowych" oraz innego wybranego utworu literackiego.

BAROK - PRACA KLASOWA

 

Sprawdzian z literatury i kultury baroku obejmuje następujące zagadnienia:

1.      Nazwa i ramy czasowe epoki.

2.      Pojęcia: sceptycyzm, reformacja, kontrreformacja, sarmatyzm, marinizm/konceptyzm, wirtuozyjność, patos, dysharmonia, sonet, komedia, pamiętnik, makaronizmy

3.      Filozofia Kartezjusza i Pascala - główne założenia

4.      Znajomość treści oraz problematyki Sonetów Mikołaja Sępa Szarzyńskiego zamieszczonych w podręczniku.

5.      Znajomość treści oraz problematyki utworu Krótkość żywota Daniela Naborowskiego.

6.      Znajomość treści oraz problematyki utworu Na koszulę brudną Jana Andrzeja Morsztyna

7.      Ideologia i styl życia szlachty na przykładzie Pamiętników Jana Chryzostoma Paska (wady i zalety sarmatyzmu, elementy tradycyjnego stroju szlacheckiego)

8.      Znajomość treści Makbeta oraz następujących zagadnień:

·         Charakterystyka Makbeta – psychologizm postaci, bohater dynamiczny, zbrodniarz czy bohater, postać tragiczna

·         Charakterystyka Lady Makbet – demoniczna femme fatale, niestereotypowy wizerunek kobiety, psychologizm postaci, bohaterka dynamiczna

·         Motywy: snu, krwi, władzy, ambicji, zła tkwiącego w człowieku

·         Dramat szekspirowski a dramat antyczny – na podstawie Makbeta i Antygony

9.      Znajomość treści Skąpca oraz następujących zagadnień:

·         różne rodzaje komizmu i przykłady

·         charakterystyka Harpagona i przedstawienie innych postaci

·         problemy: obraz paryskiego mieszczaństwa, materializm, model patriarchalnej rodziny

10.   Znajomość następujących środków stylistycznych: powtórzenie, neologizmy,  zdrobnienia, zgrubienia, apostrofa, inwersja, elipsa, powtórzenie, paralelizm składniowy, epitet, oksymoron, porównanie, metafora, paradoks, peryfraza, animizacja, personifikacja, alegoria, symbol, ironia, hiperbola, enumeracja

RENESANS – PRACA KLASOWA Z KULTURY I LITERATURY (ZAGADNIENIA)

 

 

1.       Nazwa i ramy czasowe epoki.

2.       Dlaczego renesans jest epoką odkryć?

3.       Kluczowe różnice w postrzeganiu świata miedzy renesansem a średniowieczem.

4.       Jaka jest zależność między renesansem a antykiem?

5.       Filozofia renesansu:

·         Humanizm, antropocentryzm, indywidualizm, tolerancja, racjonalizm, irenizm

6.       Artysta renesansowy a artysta średniowieczny – różnice

7.       Jan Kochanowski jako renesansowy humanista

8.       Pieśni Kochanowskiego i ich problematyka – wszystkie z podręcznika: Serce roście…, Chcemy sobie być radzi… Pieśń o spustoszeniu Podola (filozofia – stoicyzm + epikureizm, cnota, humanistyczny ideał człowieka, obraz Boga, pojęcia: wiersz sylabiczny, pieśń, hymn, horacjanizm)

9.       Psalmy Kochanowskiego – Psalm 47 (psalm –  gatunek, tematyka: obraz Boga i Jego relacja z człowiekiem)

10.   Treny Kochanowskiego jako cykl – znajomość trenów nr IX, X, XI i XIX (kryzys światopoglądowy, istota człowieczeństwa, godność, cierpienie, śmierć i oswajanie się z nią,  tren jako gatunek)

11.   Odprawa posłów greckich Jana Kochanowskiego (dramat jako gatunek, uniwersalny charakter utworu, charakterystyka bohaterów i ich racji w sporze o Helenę, przesłanie pieśni chóru Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie… oraz mowy Ulissesa O nierządne królestwo i zginienia bliskie…)

12.   Publicystyka renesansu:

a.        O poprawie Rzeczypospolitej Modrzewskiego (traktat jako gatunek, pojęcia utopii i pacyfizmu, problematyka kolejnych ksiąg traktatu)

b.       Kazania sejmowe Skargi (mowa polityczna jako gatunek, obraz ojczyzny i obywateli, rady Skargi dotyczące troski o ojczyznę – wymowa patriotyczna utworu

13.   Nowela Sokół Boccaccia (motyw miłości, cechy noweli jako gatunku)

14.   Żywot człowieka poczciwego – cechy renesansowego ziemianina wg Mikołaja Reja

 

ŚREDNIOWIECZE - ZAGADNIENIA DO PRACY KLASOWEJ

• Nazwa i ramy czasowe epoki
• Pojęcia: średniowieczny uniwersalizm, teocentryzm
• Filozofia: św. Tomasz z Akwinu, św. Franciszek, św. Augustyn – podstawowe założenia
• Bogurodzica (pieśń religijna, zabytek języka polskiego – archaizmy, motyw deesis, obraz Matki Boskiej)
• Lament świętokrzyski (plankt = lament, obraz Matki Boskiej, motyw Stabat Mater Dolorosa, incipit, apokryf)
• Wzorce osobowe – średniowieczna pareneza:

1.       WŁADCA I RYCERZ: Pieśń o Rolandzie (główny wątek: bitwa Franków z oddziałami Saracenów, śmierć Rolanda – ars bene moriendi)

2.       WŁADCA: Kronika polska (Bolesław Chrobry jako wzór średniowiecznego władcy)

3.       ŚWIĘTY: Legenda o św. Aleksym  (średniowieczny wzór świętego ascety, legenda, asceza)

4.       ŚWIĘTY: Kwiatki św. Franciszka (średniowieczny wzór świętego afirmującego świat, różnice w świętości Franciszka i Aleksego)

• Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią – średniowieczna alegoria śmierci, motyw danse macabre i memento mori, pojęcie eschatologia)
• Dzieje Tristana i Izoldy (główny wątek klasycznego trójkąta z udziałem króla Marka, Tristana i Izoldy, motyw miłości nieszczęśliwej, motyw miłości wiecznej – silniejszej niż śmierć, symbolika napoju miłosnego, symbolika głogu wyrastającego z grobów Tristana i Izoldy)
• Boska Komedia (obraz wejścia do Piekła, obraz Piekła na podstawie fragm. Pieśni IV, alegoryczny sens wędrówki Dantego po Piekle, Czyśćcu i Raju, pojęcie: dantejskie sceny)
• Motywy rozprawkowe:

1.       W jaki sposób twórcy literatury mówią o śmierci?

2.       Zdrada – czy w pewnych okolicznościach można ją usprawiedliwić?

3.       Cierpienie nie jedno ma imię. Jak twórcy przedstawiają to doświadczenie człowieka?

4.       Jak żyć? Przedstaw różne pomysły na życie, jakie dostarcza nam literatura.

5.       „Miłość wszystko przetrzyma”. Czy zgadzasz się z tym stwierdzeniem?

PRACA KLASOWA Z LITERATURY I KULTURY STAROŻYTNYCH GREKÓW I RZYMIAN

 

Zagadnienia do utrwalenia:

1. Ramy czasowe starożytności
2. Filozofia – Sokrates, Platon, Arystoteles, stoicyzm, epikureizm
3. Liryka rzymska – Horacy (utwory omawiane na lekcji – treść i problematyka)
4. Znajomość treści i problematyki wybranych mitów (patrz à lista lektur)
5. „Iliada” – znajomość głównych wątków i bohaterów wojny trojańskiej, motyw pojedynku Hektora i Achillesa, motyw relacji ojciec-syn
6. „Odyseja” – topos homo viator oraz umiejętność odczytania archetypicznych przygód Odyseusza
7. Dramat antyczny na przykładzie „Antygony” – klasyczna budowa i charakterystyczne elementy, tj.: hybris, fatum, hamartia, ironia tragiczna, konflikt tragiczny, katharisis
8. Charakterystyka Antygony, Kreona, Hajmona
9. Problemy: konfliktu władzy i praw boskich, niezależności dumy kobiecej, pychy władcy tyrana
10. Znajomość pojęć: starożytność, antyk, archetyp, stoicyzm, epikureizm, platonizm, arystotelizm, patos, mit, epos, heroizm, altruizm, topos, porównanie homeryckie, epitet stały, poezja tyrtejska, personifikacja, animizacja

GEOGRAFICZNA PRZESTRZEŃ SONETÓW KRYMSKICH ADAMA MICKIEWICZA

 

http://nplp.pl/artykul/sonety-krymskie/

https://www.google.com/maps/place/Półwysep+Krymski/@45.2384158,32.810072,8z/data=!4m5!3m4!1s0x40eac2a37171b3f7:0x2a6f09e02affbaeb!8m2!3d45.3453029!4d34.4997274