środa, 3 grudnia 2025

Zagadnienia do pracy klasowej z antyku

 

ANTYK

  1. Ramy czasowe starożytności
  2. Filozofia – stoicyzm, epikureizm
  3. Liryka rzymska – Horacy (utwory omawiane na lekcji – treść i problematyka)
  4. Znajomość treści i problematyki wybranych mitów (patrz - lista lektur)
  5. „Iliada” – znajomość głównych wątków i bohaterów wojny trojańskiej, motyw pojedynku Hektora i Achillesa, cechy wojownika starożytnego, motyw relacji ojciec-syn
  6. „Odyseja” – topos homo viator oraz umiejętność odczytania archetypicznych przygód Odyseusza
  7. Dramat antyczny na przykładzie „Antygony” – klasyczna budowa i charakterystyczne elementy, tj.: hybris, fatum, hamartia, ironia tragiczna, konflikt tragiczny, katharisis
    • Charakterystyka Antygony, Kreona, Hajmona
    • Problemy: konfliktu władzy i praw boskich, niezależności dumy kobiecej, pychy władcy tyrana
  1. Znajomość pojęć: starożytność, antyk, archetyp, stoicyzm, epikureizm, patos, mit, epos, heroizm, altruizm, topos, porównanie homeryckie, epitet stały, personifikacja

piątek, 24 października 2025

Dlaczego "Romantyczność" jest manifestem romantyzmu?




CECHA ROMANTYZMU
JAK JEST WIDOCZNA W „ROMANTYCZNOŚCI”?
Przewaga uczucia nad rozumem

„Czucie i wiara silniej mówi do mnie, niż mędrca szkiełko i oko” – emocje i wiara są ważniejsze niż naukowy racjonalizm.

Wiara w duchowość i świat pozazmysłowy

Karusia widzi ducha Jasia – romantycy wierzyli, że istnieje świat niewidzialny, dostępny tylko dla serca.

Ludowość i mądrość ludu


Lud wierzy Karusi, a narrator staje po jego stronie. Lud reprezentuje naturalną mądrość i prostą wiarę.


Indywidualizm i uczuciowość



Karusia przeżywa żałobę bardzo intensywnie – jej emocje są autentyczne i głębokie.

Sprzeciw wobec racjonalizmu oświeceniowego Postawa Starca (rozum, nauka) zostaje skrytykowana jako zimna i niewystarczająca do poznania prawdy.




„Romantyczność” programowo przeciwstawia dwie postawy:

  • rozum i naukę (oświecenie) – symbolizuje Starzec,

  • uczucie, wiarę i intuicję (romantyzm) – symbolizują Karusia i narrator.

W efekcie Mickiewicz ogłasza nowy sposób postrzegania świata: prawdę można poznać nie tylko rozumem, lecz także sercem.
To właśnie dlatego utwór uznaje się za manifest ideowy romantyzmu w Polsce.

czwartek, 16 października 2025

KOSMOGONIA BIBLIJNA A MITOLOGICZNA

 









Kryterium Mitologia grecka Biblia (Stary Testament, Księga Rodzaju)
Początek wszechświata Chaos – bezładna, pierwotna nicość Bóg stworzył świat z niczego (creatio ex nihilo)
Pierwszy byt / istota Chaos → Gaja (Ziemia), Uranos (Niebo), Eros (Miłość) Jedyny, wszechmocny Bóg (JHWH)
Sposób powstania świata Spontaniczne wyłanianie się bytów z Chaosu, potem działania bogów Świadome, uporządkowane dzieło Boga w 6 dniach
Chronologia stworzenia Najpierw pierwotne siły, potem bogowie, a dopiero później ludzie 1. Światło, 2. Niebo, 3. Ziemia, 4. Gwiazdy, 5. Zwierzęta, 6. Człowiek
Postać stwórcy / bogów Wielu bogów, powstających z poprzednich generacji Jeden Bóg, wieczny i niezmienny
Motyw walki / konfliktu Walki między bogami (Uranos vs Kronos, Kronos vs Zeus) Brak walki – stworzenie przebiega w harmonii
Stworzenie człowieka Człowiek stworzony przez Prometeusza z gliny Bóg stworzył człowieka na swój obraz (Rdz 1,27)
Cel stworzenia Brak jasno określonego celu, świat jest wynikiem boskich działań Bóg stworzył świat jako „dobry” i „bardzo dobry”
Moralność / etyka Bogowie często niemoralni, działają impulsywnie Bóg jest sprawiedliwy, stawia ludziom moralne wymagania

wtorek, 7 października 2025

Zagadnienia do pracy klasowej z oświecenia

 

Oświecenie – zagadnienia do pracy klasowej

1.      Nazwa epoki

2.      Ramy czasowe epoki

3.      Umiejętność rozszyfrowania dat:  1740, 1772, 1791, 1793, 1795, 1822

4.      Znajomość pojęć: racjonalizm, empiryzm, liberalizm, deizm, ateizm, materializm, sensualizm, utylitaryzm, dydaktyzm, krytycyzm, alegoria 

5.      Ignacy Krasicki – bajkopisarz i satyryk:

·        Znajomość gatunków literackich: satyra, bajka, hymn

·       Treść i problematyka  satyr: Żona modna , Do króla, Pijaństwo, Świat zepsuty

·       Treść i problematyka bajek: Ptaszki w klatce, Przyjaciele, Kruk i lis, Dewotka, Malarze

·       Umiejętność wskazania morału oraz rozszyfrowania alegorycznego sensu każdej z bajek


6.      Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny

7.      Pieśń Legionów Polskich we Włoszech Józefa Wybickiego: geneza (historyczne okoliczności), wydarzenia historyczne, o których mowa w utworze, pojęcie hymnu

8.      „Skąpiec” Moliera – komizm, obraz społeczeństwa, problem skąpstwa 

"Miejsce" Stasiuka