ŚREDNIOWIECZE - KONTEKST FILOZOFICZNY I HISTORYCZNY

 

ŚREDNIOWIECZE - ZAGADNIENIA DO PRACY KLASOWEJ

 

Nazwa i ramy czasowe epoki

Pojęcia: średniowieczny uniwersalizm, teocentryzm

Filozofia: św. Tomasz z Akwinu, św. Franciszek, św. Augustyn – podstawowe założenia

Bogurodzica (pieśń religijna, zabytek języka polskiego – archaizmy, motyw deesis, obraz Matki Boskiej)

Lament świętokrzyski (plankt = lament, obraz Matki Boskiej, motyw Stabat Mater Dolorosa)

Wzorce osobowe – średniowieczna pareneza:

1.      WŁADCA I RYCERZ: Pieśń o Rolandzie (główny wątek: bitwa Franków z oddziałami Saracenów, śmierć Rolanda – ars bene moriendi; Ganelon zdrajca – antywzór średniowiecznego rycerza na przykładzie Rolanda i wzór średniowiecznego władcy na przykładzie Karola Wielkiego)

Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią – średniowieczna alegoria śmierci, motyw danse macabre i memento mori, pojęcie eschatologia)

Praca klasowa z twórczości Adama Mickiewicza

 ZAGADNIENIA:

1.  Ballady i romanse: Romantyczność, Lilije, Świteź

2. Dziady cz. IV: cechy bohatera romantycznego, cechy miłości romantycznej, zarys historii bohatera Gustawa

3. Dziady cz. III: cechy bohatera romantycznego Gustawa-Konrada, mesjanizm, martyrologia narodu polskiego na przykładzie sceny więziennej, historii Cichowskiego, Rollisona, analiza i interpretacja Pieśni Zemsty, Małej Improwizacji, Wielkiej Improwizacji, analiza snu Nowosilcova, obraz społeczeństwa polskiego (głównie na podstawie Salonu warszawskiego

4. Romantyzm - wprowadzenie do epoki (terminy i daty z zeszytu: ramy czasowe epoki, ramantyzm - nazwa, irracjonalizm, indywidualizm, spirytualizm, mistycyzm, natura, ludowość, orientalizm, historyzm, cechy bohatera romantycznego, ballada, sonet, dramat romatyczny)

"Miejsce" Stasiuka

 

Zagadnienia do pracy klasowej z antyku

 

ANTYK

1. Ramy czasowe starożytności
2. Filozofia – stoicyzm, epikureizm
3. Liryka rzymska – Horacy (utwory omawiane na lekcji – treść i problematyka)
4. Znajomość treści i problematyki wybranych mitów (patrz - lista lektur)
5. „Iliada” – znajomość głównych wątków i bohaterów wojny trojańskiej, motyw pojedynku Hektora i Achillesa, cechy wojownika starożytnego, motyw relacji ojciec-syn
6. „Odyseja” – topos homo viator oraz umiejętność odczytania archetypicznych przygód Odyseusza
7. Dramat antyczny na przykładzie „Antygony” – klasyczna budowa i charakterystyczne elementy, tj.: hybris, fatum, hamartia, ironia tragiczna, konflikt tragiczny, katharisis

• Charakterystyka Antygony, Kreona, Hajmona
• Problemy: konfliktu władzy i praw boskich, niezależności dumy kobiecej, pychy władcy tyrana

8. Znajomość pojęć: starożytność, antyk, archetyp, stoicyzm, epikureizm, patos, mit, epos, heroizm, altruizm, topos, porównanie homeryckie, epitet stały, personifikacja

"Biblia" - powtórzenie do matury

PRZEWODNIK PO BIBLII 

Dlaczego "Romantyczność" jest manifestem romantyzmu?

CECHA ROMANTYZMU	JAK JEST WIDOCZNA W „ROMANTYCZNOŚCI”?
Przewaga uczucia nad rozumem	„Czucie i wiara silniej mówi do mnie, niż mędrca szkiełko i oko” – emocje i wiara są ważniejsze niż naukowy racjonalizm.
Wiara w duchowość i świat pozazmysłowy	Karusia widzi ducha Jasia – romantycy wierzyli, że istnieje świat niewidzialny, dostępny tylko dla serca.
Ludowość i mądrość ludu	Lud wierzy Karusi, a narrator staje po jego stronie. Lud reprezentuje naturalną mądrość i prostą wiarę.
Indywidualizm i uczuciowość	Karusia przeżywa żałobę bardzo intensywnie – jej emocje są autentyczne i głębokie.
Sprzeciw wobec racjonalizmu oświeceniowego	Postawa Starca (rozum, nauka) zostaje skrytykowana jako zimna i niewystarczająca do poznania prawdy.

„Romantyczność” programowo przeciwstawia dwie postawy:

• rozum i naukę (oświecenie) – symbolizuje Starzec,

• uczucie, wiarę i intuicję (romantyzm) – symbolizują Karusia i narrator.

W efekcie Mickiewicz ogłasza nowy sposób postrzegania świata: prawdę można poznać nie tylko rozumem, lecz także sercem.
To właśnie dlatego utwór uznaje się za manifest ideowy romantyzmu w Polsce.